Bu rehberde
Maaş zammı, kampanya indirimi, faiz oranı, sınav başarısı… Yüzde hesabı her yerde karşımıza çıkar ve hepsi birkaç basit formüle dayanır. Bu rehberde en çok ihtiyaç duyulan yüzde hesaplarını formülleri ve çözümlü örnekleriyle topladık. Sonunda, en sık yapılan iki hatayı da (art arda yüzdeleri toplamak ve yüzde ile yüzde puanı karıştırmak) anlatıyoruz.
Yüzde Hesaplama
Beş farklı yüzde hesabını tek sayfada yapın: yüzdesi, yüzde kaçı, artış-azalış, zam ve indirim.
Bir sayının yüzdesi
Örnek: 2.500'ün %18'i
- 2.500 × 18 ÷ 100
- 450
Bir sayı diğerinin yüzde kaçı?
Sınavda 60 sorudan 45'ini doğru yaptıysanız başarı oranınızı bulmak için parçayı bütüne bölüp 100 ile çarparsınız.
Örnek: 45, 60'ın yüzde kaçı?
- 45 ÷ 60 × 100
- %75
Zam ve indirim hesaplama
Örnek: 1.250 TL
- %30 zamlı (1.250 × 1,30)
- 1.625 TL
- %30 indirimli (1.250 × 0,70)
- 875 TL
Artış ve azalış oranı (değişim yüzdesi)
Bir değerin ne kadar değiştiğini yüzde olarak bulmak için fark, eski değere bölünür.
Örnek: fiyat 40 TL'den 50 TL'ye çıktı
- (50 − 40) ÷ 40 × 100
- %25 artış
- Tersi: 50 TL'den 40 TL'ye (−10 ÷ 50 × 100)
- %20 azalış
Aynı 10 TL'lik fark, hangi değerden bakıldığına göre %25 ya da %20 eder. Değişim her zaman başlangıç değerine göre hesaplanır.
İndirimli ya da zamlı fiyattan eski fiyatı bulma
Etiket %25 indirimli fiyatı gösteriyorsa eski fiyatı bulmak için indirim oranını geri eklemek yetmez; fiyat (1 − oran)'a bölünür.
Örnekler
- %25 indirimle 600 TL olan ürünün eski fiyatı (600 ÷ 0,75)
- 800 TL
- %18 zamla 1.180 TL olan ürünün eski fiyatı (1.180 ÷ 1,18)
- 1.000 TL
Yaygın hata: 600 TL'ye %25 ekleyip 750 TL bulmak. KDV dahil fiyattan KDV'yi ayırırken de aynı mantık geçerlidir.
Art arda yüzdeler toplanmaz
"%20 indirim, sepette %10 daha" kampanyası toplam %30 indirim demek değildir. İkinci indirim, ilk indirimden sonra kalan tutara uygulanır: 1 × 0,80 × 0,90 = 0,72, yani toplam indirim %28'dir. Aynı şekilde %50 düşen bir hisse %50 yükseldiğinde başa dönmez: 100 → 50 → 75, yani hâlâ %25 zarardadır.
Yüzde mi, yüzde puan mı?
Faiz oranı %40'tan %45'e çıktığında artış 5 yüzde puandır; ama oransal artış (45 − 40) ÷ 40 = %12,5'tir. Haberlerde ve sözleşmelerde iki ifade sık karıştırılır. Oranların farkından söz ederken "puan", oranın kendisindeki değişimden söz ederken "yüzde" kullanılır.
| Ne arıyorsunuz? | Formül |
|---|---|
| Bir sayının %Y'si | Sayı × Y ÷ 100 |
| A, B'nin yüzde kaçı? | A ÷ B × 100 |
| Zamlı / indirimli fiyat | Fiyat × (1 ± oran) |
| Değişim oranı | (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100 |
| İndirimden önceki fiyat | Yeni fiyat ÷ (1 − oran) |
| Art arda iki değişim | (1 ± a) × (1 ± b) − 1 |
Sık sorulan sorular
Yüzde hesaplama formülü nedir?
%20 ve %10 indirim toplam yüzde kaç eder?
Artış oranı nasıl hesaplanır?
Yüzde puan ne demek?
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Vergi, hukuk ve finans konularında kesin karar vermeden önce resmî kaynakları ya da bir uzmanı esas alın. Bir hata ya da güncel olmayan bilgi görürseniz lütfen .